Bedrijven en organisaties die wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet moeten regelmatig tonnen tot miljoenen euro’s vooruitbetalen, zonder dat daar zekerheid over de wachttijd tegenover staat. Een brede coalitie van branche- en belangenorganisaties roept de Autoriteit Consument & Markt (ACM) daarom op in te grijpen. Volgens de organisaties dreigt toegang tot het schaarse elektriciteitsnet steeds meer afhankelijk te worden van financiële slagkracht in plaats van de haalbaarheid van projecten.
De brandbrief is een initiatief van een brede coalitie van organisaties uit het bedrijfsleven, de energiesector en industrie. De brief is ondertekend door Holland Solar, NedZero, Energy Storage NL, Energie Samen, Koningklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI), Transport en Logistiek Nederland (TLN), Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), Vereniging Nederlandse Glasfabrikanten (VNG), Nederlandse Rubber- en Kunstofindustrie (NRK), Vereniging van Nederlandse Papier en Kartonfabrieken (VNP) en de Vereniging Koningklijke Nederlandse Bouwkeramiek (KNB).
Regionale netbeheerders vragen inmiddels een aanbetaling van 20 procent van de aansluitkosten om een plek op de wachtlijst te krijgen. TenneT heeft aangekondigd 10 procent te gaan vragen. Afhankelijk van de benodigde capaciteit en aansluiting kunnen deze bedragen oplopen van enkele tonnen tot miljoenen euro’s. “Het is begrijpelijk dat netbeheerders willen voorkomen dat partijen capaciteit aanvragen voor projecten die uiteindelijk nooit worden gerealiseerd”, zegt Nold Jaeger , directeur beleid van Holland Solar. “Maar een bankrekening is geen goede graadmeter voor de haalbaarheid van een project. Zo dreigt niet de meest serieuze, maar de meest kapitaalkrachtige partij toegang tot het elektriciteitsnet te krijgen.”
Grote bedragen, geen zekerheid
Het probleem voor organisaties die een aansluiting willen is dat zij grote bedragen voor mogelijk jaren moeten vastzetten. Daar staat geen zekerheid tegenover over hun positie op de wachtlijst of het moment waarop daadwerkelijk transportcapaciteit beschikbaar komt. De aanbetalingen zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat alleen serieuze projecten een plek op de wachtlijst innemen. De schrijvers van de brief betwijfelen echter of de maatregel dat doel bereikt. Vooral kleinere bedrijven, energiecoöperaties en innovatieve ontwikkelaars kunnen de aanbetaling steeds vaker niet financieren en besluiten helemaal geen aanvraag te doen. Daardoor dreigt toegang tot het elektriciteitsnet niet meer te gaan om noodzaak, maar financiële draagkracht. Gevolg is vervolgens dat een vertekend beeld ontstaat van de werkelijke behoefte aan transportcapaciteit. Volgens de brandbrief wachten momenteel ruim 14.000 bedrijven op transportcapaciteit en lopen ook bijna 9.000 opwekkers tegen lange wachtlijsten aan.
‘Toets plannen, niet de portemonnee’
De coalitie wil daarom dat de ACM samen met de sectoren, netbeheerders en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat naar alternatieven kijkt. Een belangrijk voorstel is een volwassenheidstoets, waarbij niet de financiële slagkracht maar de daadwerkelijke realiseerbaarheid van een project bepaalt of een aanvraag serieus is. Daarnaast wordt gepleit voor gefaseerde aanbetalingen, duidelijke grenzen aan hoe ver vooraf substantiële bedragen mogen worden gevraagd en meer transparantie over wachttijden, aansluitkosten en de positie op de wachtlijst. De organisaties roepen de ACM op om snel met de betrokken partijen in gesprek te gaan. “De schaarste op het elektriciteitsnet is al een enorme rem op verduurzaming en economische ontwikkeling”, besluit Jaeger. “We moeten voorkomen dat de financiële toegangsdrempel vooruitgang verder belemmert.”
